Buộc phải khoan giếng nhưng không uống được

Không khoan không được, uống cũng không xong

Các nguồn nước từ giếng khoan tự phát không phép thường bị nhiễm phèn và các độc chất có chứa thạch tín, tác nhân gây ung thư

Ngày 5.6, đại diện các sở ngành liên quan của TP.HCM đã có buổi làm việc về chất lượng nước trên địa bàn thành phố. Tại buổi làm việc này, vấn đề quản lý giếng khoan và cảnh báo nguy hiểm từ nguồn nước giếng khoan một lần nữa được đưa ra.

Thủ phạm làm lún thành phố

Theo sở Tài nguyên và môi trường TP.HCM, nhu cầu sử dụng nước sạch của người dân TP.HCM hiện nay ước tính khoảng 1,7 triệu m³/ngày đêm. Tuy nhiên, khả năng của thành phố chỉ mới khai thác được khoảng 850.000m³/ngày đêm tại nhà máy cấp nước Thủ Đức và gần 300.000m³/ngày thuộc dự án cấp nước sông Sài Gòn. Chính vì vậy, người dân ở một số nơi nước máy chưa “với” tới buộc phải tự khai thác nước ngầm để “chữa cháy” cho khoản thiếu hụt khoảng 550.000m³ đó.

Tính từ tháng 5.2007 đến tháng 5.2008, sở đã cấp phép cho 190 giếng khoan. Tuy nhiên, số giếng đang hiện diện thực tế lớn hơn số lượng này rất nhiều và gần như... không đếm xuể. Tập trung chủ yếu ở các quận huyện ngoại thành: Củ Chi, Bình Chánh, Hóc Môn, Thủ Đức, Nhà Bè, Cần Giờ… Nhiều khu vực nội thành (quận 3, 6, 7, 10, 11…) dù đã được gắn đồng hồ nước nhưng vẫn phải khoan giếng để dùng, vì áp lực ở cuối nguồn không đủ cung cấp.

Dù đã cấm khai thác nước ngầm, nhưng thành phố vẫn không thể kiểm soát được số lượng giếng khoan lậu. Kết quả kiểm tra tình trạng giếng khoan trái phép tại một số khu công nghiệp (KCN) mới đây ghi nhận tại KCN Tân Bình đang có 87 giếng khoan lậu, KCN Tân Thới Hiệp có 27 giếng, KCN Vĩnh Lộc có 36 giếng, KCN Tây Bắc Củ Chi 35 giếng, KCN Tân Tạo 17 giếng... Tình trạng khoan giếng vô tội vạ, bất chấp các khuyến cáo an toàn địa chất, đã làm thành phố bị sụt lún nghiêm trọng. Hiện đã có những số liệu xác nhận đang lún cục bộ tại các giếng khoan ở quận 6, 11, 12, Bình Tân, huyện Bình Chánh và khu vực phía nam thành phố.

Giếng khoan tạo đủ bệnh tật

Theo bác sĩ Trần Minh Quang, viện Y học lao động và vệ sinh môi trường, những người sử dụng nước giếng khoan chưa qua kiểm soát chất lượng nước đang đối mặt với nguy cơ bệnh tật do ô nhiễm arsenic (thạch tín). Chưa kể, nguồn nước từ những giếng khoan không tuân thủ các quy định an toàn này còn có thể bị ô nhiễm sắt, các chất hữu cơ. Nếu sử dụng nguồn nước có hàm lượng thạch tín vượt quá ngưỡng 10mg/l là bước qua khỏi giới hạn an toàn tối đa cho phép của tổ chức Y tế thế giới và tiêu chuẩn Việt Nam về nước dùng ăn uống. Những người sử dụng loại nước đó có thể mắc các bệnh về bàng quang, tiêu hoá, hô hấp, gan, hay tiểu đường, bạch huyết... nghiêm trọng hơn là bị ung thư.

“Các nguồn nước từ giếng khoan tự phát, không phép thường bị nhiễm phèn và các độc chất có chứa arsenic”, bác sĩ Quang nói. “Không thể trách người dân vì họ chẳng còn cách nào khác phải tiếp tục khoan giếng để có nước xài, chấp nhận sử dụng nguồn nước có tiềm ẩn bệnh tật trong đó”.

Cũng theo bác sĩ Quang, một số công ty nước ngoài đã giới thiệu cách xử lý nước tại hộ gia đình rất hiệu quả, nhưng người dân chưa chấp nhận do giá thành cao. Trong điều kiện hiện nay, phương án lọc qua bể cát là mô hình xử lý nước nên được ưu tiên vì giá thành rẻ, người dân có thể tự làm được. bác sĩ Quang giải thích:

Quản lý giếng ngầm chặt hơn nữa

Theo sở Tài nguyên và môi trường, qua nhiều đợt kiểm tra các cơ sở đang hành nghề chuyên khoan giếng khai thác nước ngầm trên địa bàn thành phố đã cho thấy phần lớn các cơ sở đều có kiến thức rất hạn chế về các tầng nước ngầm của thành phố, khoan giếng không theo quy trình, quy hoạch mà chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của khách hàng. Mật độ giếng khoan tập trung quá dày ở nhiều khu vực nội và ngoại thành đã tạo ra các phễu nước dày đặc. Bên cạnh đó, việc khai thác nước quá mức, gây mất cân đối trong bổ sung trữ lượng nước ngầm đã làm hạ thấp mực nước ngầm và gây ra tình trạng các tầng nước bị thấm, nhiễm bẩn, nhiễm mặn ngày càng nhanh hơn.

Đại diện của sở Tài nguyên và môi trường cho biết: “Để bảo vệ, khai thác nguồn nước ngầm hợp lý hơn và hạn chế tình trạng chất lượng nước ngầm đang bị xấu đi nhanh chóng ở khu vực ngoại thành, sở sẽ chỉ đạo các ngành chức năng kết hợp với các địa phương tổ chức quản lý chặt chẽ hơn nữa việc cấp phép cho các cơ sở khoan giếng và quản lý việc nhân dân tự khoan giếng và khai thác nước ngầm không xin phép”.

Song song đó, các quận nội thành cũng đang triển khai các biện pháp bảo vệ chất lượng nguồn nước ngầm, hạn chế khoan thêm giếng nuớc ngầm, khai thác quá mức cần thiết. Thành phố cũng đã có kế hoạch giảm bớt lượng khai thác nước ngầm trong những năm tới.

Bảo Thiện - SGTT